Dieta przy zaburzeniach hormonalnych – jak powinna wyglądać?

Leczenie zaburzeń hormonalnych to proces złożony, który wymaga holistycznego podejścia do problemu. Najlepsze efekty osiąga się dzięki połączeniu różnych elementów terapii, wzajemnie się uzupełniających. W tym kontekście odpowiednio dobrana dieta bardzo często stanowi niezwykle ważny czynnik wspierający organizm w powrocie do zdrowia.

Dieta przy zaburzeniach hormonalnych

Gospodarka hormonalna odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, ponieważ odpowiada za regulację procesów, takich jak np.: metabolizm, odporność, kondycja psychiczna, sen, płodność czy poziom energii. Coraz częściej mówi się o tym, jak ogromny wpływ na równowagę hormonalną ma sposób odżywiania, a rosnąca liczba badań pokazuje, że konkretne nawyki żywieniowe mogą bezpośrednio oddziaływać na przebieg określonych zaburzeń czy chorób. Wdrożenie specjalnego jadłospisu ma na celu przywrócenie równowagi hormonalnej poprzez odpowiedni dobór składników odżywczych, regularność posiłków oraz ograniczenie produktów nasilających objawy.

Dieta przy zaburzeniach hormonalnych – dla kogo jest stworzona?

Dieta hormonalna zalecana jest osobom borykającym się z problemami o podłożu hormonalnym, które towarzyszą między innymi:

• niedoczynności/nadczynności tarczycy,
• zespołowi policystycznych jajników (PCOS),
• zespołowi Cushinga,
• insulinooporności,
• zespołowi napięcia przedmiesiączkowego.

Dieta przy zaburzeniach hormonalnych – co jeść?

Nie ma jednej, uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, jaka dieta jest najlepsza przy problemach o podłożu hormonalnym. Wynika to z faktu, że poszczególne zaburzenia czy choroby różnią się między sobą mechanizmem powstawania oraz przebiegiem, dlatego wymagają indywidualnego podejścia terapeutycznego, w tym żywieniowego. Ogólnie jednak można wskazać pewne zasady, które sprzyjają prawidłowej gospodarce hormonalnej. Należy do nich stosowanie zbilansowanej, przeciwzapalnej diety, która gwarantuje utrzymanie prawidłowej masy ciała. Powinna ona być oparta na zasadach zdrowego żywienia i uwzględniać odpowiednią ilość:

• pełnowartościowego białka,
• węglowodanów o niskim indeksie glikemicznym,
• zdrowych tłuszczów (jedno- i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych).

Warto przeczytać: https://diag.pl/pacjent/artykuly/choroby-tarczycy-nadczynnosc-niedoczynnosc/

Istotne jest także dostarczanie organizmowi niezbędnych witamin i składników mineralnych (szczególnie cynku, selenu, jodu i magnezu), które wspierają funkcjonowanie układu hormonalnego. Należy również sięgać po żywność korzystnie wpływającą na skład mikroflory jelitowej: Do diety warto więc wprowadzić takie produkty jak np.:

• chude mięso (np. kurczak, indyk),
• ryby,
• owoce morza,
• jaja,
• warzywa i w mniejszej ilości owoce (najlepiej surowe),
• produkty zbożowe z pełnego ziarna,
• płatki owsiane,
• gruboziarniste kasze,
• nasiona roślin strączkowych (np. soja, soczewica, ciecierzyca, groch, bób, fasola),
• orzechy,
• oliwa z oliwek,
• kiszonki.

Posiłki należy komponować z produktów jak najmniej przetworzonych, spożywać je o stałych porach, dokładnie przeżuwając każdy kęs. Nie wolno zapominać o odpowiednim nawodnieniu organizmu.

Dieta przy zaburzeniach hormonalnych – czego unikać?

Dieta wspierająca pracę układu hormonalnego wyklucza spożywanie produktów wysokoprzetworzonych, o wysokim indeksie glikemicznym, bogatych w cukier i tłuszcze typu trans. Są to między innymi:

• żywność typu fast-food,
• słodycze,
• słone przekąski (orzeszki solone, chipsy, paluszki),
• produkty zbożowe z białej (oczyszczonej) mąki,
• płatki śniadaniowe,
• jogurty smakowe,
• kolorowe napoje (soki, nektary, napoje energetyzujące) oraz alkohol.

Tego rodzaju żywność prowadzi w organizmie do gwałtownych wahań insuliny i powstania przewlekłych stanów zapalnych. Te natomiast skutkują zaburzeniami gospodarki cukrowej, pogorszeniem pracy tarczycy, zaostrzeniem zaburzeń układu rozrodczego czy podwyższonym poziomem kortyzolu.

Warto pamiętać, że dieta wspierająca układ hormonalny zakłada unikanie długich przerw pomiędzy posiłkami.

Dieta przy zaburzeniach hormonalnych – wsparcie dietetyka

Zauważono, że dieta obfitująca w produkty bogate w cukier oraz białą mąkę mogą prowadzić do zaburzeń insuliny oraz leptyny – hormonów wpływających uczucie głodu i sytościUdowodniono, że jadłospis oparty na niezdrowych tłuszczach (tłuszczach nasyconych oraz typu trans) wywołuje problemy hormonalne w obszarze funkcjonowania tarczycy oraz układu rozrodczego, wywołując hiperinsulinizm, hiperleptynemię, a także zaburzenia produkcji estrogenu oraz hormonu luteinizującego (LH). Dodatkowo, zarówno niedobór czy nadmiar witamin i mikroelementów zaburzają pracę układu hormonalnego. To wszystko potwierdza, że w przypadku konkretnych schorzeń, dieta powinna być opracowana indywidualnie, najlepiej we współpracy z doświadczonym dietetykiem, tak aby dostosować ją do potrzeb organizmu i wspierać proces leczenia. Inaczej komponuje się bowiem dietę np. przy niedoczynności tarczycy, inaczej przy insulinooporności czy zaburzeniach pracy nadnerczy.

Dieta przy zaburzeniach hormonalnych – jak długo stosować?

Czas stosowania diety wspierającej układ hormonalny jest kwestią indywidualną i zależy przede wszystkim od rodzaju zaburzenia z jakim zmaga się chory oraz zaleceń lekarza prowadzącego i wykwalifikowanego dietetyka. Specjaliści, na podstawie stanu zdrowia pacjenta, wyników badań oraz reakcji organizmu na wprowadzone elementy jadłospisu, określają, jak długo dana dieta powinna być stosowana.

W niektórych przypadkach, dieta przy zaburzeniach hormonalnych ma charakter czasowy i jest elementem terapii wspierającej leczenie. Ze względu na to, że nadmierna masa ciała jest jednym z czynników mogących przyczyniać się do powstawania zaburzeń hormonalnych, w przypadku niektórych schorzeń wystarczające okazuje się jej stopniowe obniżenie. Utrata wagi jest możliwa dzięki tzw. ujemnemu bilansowi kalorycznemu, wprowadzeniu zdrowej, zbilansowanej, diety oraz zwiększeniu poziomu aktywności fizycznej. Uzyskanie prawidłowej masy ciała, a następnie jej utrzymanie, sprzyja regulacji pracy układu hormonalnego i poprawia ogólny stan zdrowia.

W niektórych sytuacjach konieczne jest długotrwałe stosowanie specjalnej diety wspierającej układ hormonalny. Dotyczy to szczególnie przewlekłych zaburzeń, gdzie odpowiedni sposób żywienia stanowi ważny element łagodzenia symptomów czy zapobiegania ich nasileniu.

Dieta przy zaburzeniach hormonalnych – kiedy zaczyna działać?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, kiedy dieta przy zaburzeniach hormonalnych zaczyna przynosić efekty – trudno określić konkretny czas pojawienia się satysfakcjonujących rezultatów, ponieważ każde tego rodzaju zaburzenie jest inne, a każdy organizm reaguje w indywidualny sposób.

U niektórych osób poprawa stanu zdrowia może być zauważalna stosunkowo szybko, u innych proces ten trwa znacznie dłużej. Wiele zależy od rodzaju zaburzenia, jego nasilenia, ogólnego stanu pacjenta oraz konsekwencji w stosowaniu zaleceń. Warto również pamiętać, że leczenie zaburzeń hormonalnych nigdy nie  opiera się wyłącznie na diecie. Obejmuje ono  przede wszystkim leczenie farmakologiczne, a także  zmiany stylu życia, takie jak zwiększenie aktywności fizycznej czy redukcja stresu. Kluczowe jest pozostawanie pod stałą opieką specjalisty, który na podstawie badań ocenia postępy i może określić, czy wprowadzona terapia przynosi oczekiwane efekty.